Emotionele ontwikkeling



(verscheen in Tijdschrift voor Remedial Teaching)



In de serie ‘vage terminologie’ staat emotionele ontwikkeling hoog genoteerd. Want wat is nu helemaal ‘emotionele ontwikkeling’? Google en van Dale geven gelukkig uitkomst: ‘Emotionele ontwikkeling beschrijft de manier waarop kinderen in toenemende mate emoties ervaren en grip krijgen op emoties, De emotionele ontwikkeling heeft een sterke samenhang met sociale ontwikkeling van kinderen. Emoties spelen een belangrijke rol bij contacten tussen mensen en de aanpassing van mensen aan hun omgeving.’ Tot zover een definitie. Bij het bestuderen van deze emotionele ontwikkeling staat doorgaans de vraag centraal of emotionele ontwikkeling een logisch gevolg van ontwikkeling van mensen is, of ontstaat door de relatie tussen de mens en omgeving. Kortom: door beïnvloeding van buitenaf of door innerlijke groei. Een zoektocht op internet levert niet een duidelijk bewijs voor een van beide veronderstellingen op, beide kampen kennen voor- en tegenstanders, en zoals zo vaak zal de waarheid ergens in het midden liggen. Veel bronnen melden vier stadia van ontwikkeling: van baby, naar peuter, naar schoolkind naar puber, elke fase met zijn eigen kenmerken. Wel bijzonder dat de emotionele ontwikkeling ophoudt na de puberteit. Persoonlijk ken ik veel volwassenen die ik graag een vijfde fase van emotionele ontwikkeling zou gunnen, enigen zelfs een zesde fase, gewoon voor de zekerheid. 


Onderwijs en emotionele ontwikkeling 


Nu zijn we aangekomen bij een heikel punt! Want als emotionele ontwikkeling zich inderdaad slechts via de hersenen ontwikkelt, dan heeft onderwijs hierbinnen geen enkele taak. Wij zijn overgeleverd aan moeder natuur en dienen slechts af te wachten. Methodes overboord en laissez faire en comme si comme ça. Wachtkameronderwijs. Handig, want dit vereist niets van onderwijsgevenden, laat staan van ambulant begeleiders of RT’ers. De natuur is de natuur, de ene mens wordt nu eenmaal langer dan de andere, en zo zijn sommige mensen emotioneel beter ontwikkeld dan andere. Hanteren we daarentegen de andere benadering en ontwikkelen de emotionele vaardigheden zich door ervaringen, dan ligt hier een grote rol voor het onderwijs! Dan kunnen wij, zoals we kinderen in reken- en taalsituaties kunnen doen belanden, kinderen ook in wisselende emotionele omstandigheden brengen. Om hen vervolgens de verschillende stadia te laten doorlopen en ze ná de puberfase zo op hun achttiende emotioneel volledig ontwikkeld de maatschappij in te sturen. Dit zou wellicht Robert M of Breivik Anders achtige taferelen kunnen voorkomen. 


Meten is weten 


Maar wanneer is  iemand nu voldoende emotioneel ontwikkeld? Al zeg ik het zelf, vind ik dit een bijzonder intelligente vraag. Kijk, met rekenen of topografie kunnen we hier vrij eenvoudig een norm op zetten. Tachtig procent van de reken basistoets goed is voldoende, zegt methode A. Acht van tien gevraagde Europese hoofdsteden juist aanklikken is zelfs goed, zegt topografiemethode B. Maar hoe doen we dat met de emotionele ontwikkeling? Welke school durft kinderen hier op te toetsen en beweert daar een waterdicht systeem voor te hebben dat de CITO eisen zou kunnen doorstaan? Graag hoor ik van deze school en kom ik er kijken! Toch doen veel rapporten op scholen het al: rekenen voldoende, topografie ruim voldoende en emotionele ontwikkeling goed. Ik vind het knap, heel erg knap. En scoor ik nou onvoldoende op dit vak, op deze school, kan ik er dan ook RT krijgen? En is de RT’er in kwestie dan sociaal emotioneel voldoende ontwikkeld? Ik hoop het wel en blijf benieuwd!